نكاتي بسيار مهمي كه دانستن آنها هنگام كوير و كويرنوردي يا بيابان و بيابان‌نوردي بسيار لازم

 و ضروري است

سلامتي:

  بدون برنامه‌ريزي و تمهيدات مناسب به كوير نرويد

  كوير معمولاً پاكيزه‌تر از شهر است، چون خورشيد با حرارت خود همه‌چيز را استرليزه مي‌كند

  حتماً از عينك ضد‌افتاب استفاده كنيد

  اگر عينك ضد‌افتاب نداشتيد براي چشمان خود، با پارچه يا كاغذ سايه‌بان درست كنيد

  به چشمان خود سرمه بكشيد 

به لبها  و بيني خود روغن ضد ترك و خشكيدن بماليد

  از مكيدن لبهاي خود خودداري كنيد

  گردن خود را از  تابش آفتاب بپوشانيد

  از كلاه لبه‌دار استفاده كنيد

  پيراهن آستين‌دار و شلوار بلند بپوشيد

  كرم ضد‌آفتاب بزيد و در فواصل زماني معين اين عمل را تكرار كنيد

  از لباس‌هاي با رنگ روشن استفاده كنيد

  كفش بايد بادوام و متناسب پا باشد و بتواند محافظ پاي شما از گرما و راحت باشد

  سيگار نكشيد، دود باعث تسريع در تبخير آب بدنتان مي‌شود

آب:

  هر فرد حداقل هر روز 4 ليتر آب لازم دارد

  براي آب خوردن منتظر تشنه‌شدن نشويد

  در فواصل زماني معين آب بخوريد

  آب را بهيچ ‌عنوان جيره‌بندي نكنيد، مخصوصاً در هواي بسيار گرم

  بيشتر به راه‌هاي جلوگيري  و ممانعت از تبخير آب بدنتان بيانديشيد

  به ياد داشته باشيد آب موجود در بدنتان زندگي شما را حفظ مي‌كند نه آب موجود در داخل قمقمه!

  در موقع كمبود آب از بيني تنفس كرده و دهان خود را بسته نگه‌داريد

  در زمان بي‌آبي قبل از انجام كوچكترين حركتي  و اقدامي به درست بودن آن فكر كنيد

  لباس‌‌هاي خود را به هيچ‌عنوان در نياوريد، آنها محافظ شما در برابر سرعت تبخير آب بدنتان هستند

 در صورت امكان در طول روز در سايه بمانيد

  سعي كنيد 30 سانتيمتر بالاتر از سطح زمين بنشينيد، درجه حرارت سطح زمين بسيار بيشتر است

  الكل ننوشيد، الكل باعث تشديد تبخير آب بدنتان مي‌شود

  اگر به مشكل كمبود آب برخورد نموديد دنبال نشانه‌هاي وجود آب باشيد

  از تف كردن پرهيز كنيد

  دنبال كردن رد‌پاها مي‌تواند شما را به آب را نشانه‌هاي تمدن برساند، مخصوصاً اگر چند راه به يكي ختم شود

  دسته‌هاي پرندگان بر روي مكان‌هاي داراي آب دور مي‌زنند

  به صداي جيك‌جيك كردن پرندگان هنگام صبح و عصر گوش دهيد

  بلدرچين‌ها معمولاً كنار آب جمع مي‌شوند

  فاخته‌ و قمري هنگام صبخ و عصر به سمت محل آب پرواز مي‌كنند

  همچنين به دنبال نشانه‌هاي حيوانات بگرديد، چون آنها معمولاً تمايل به پيدا كردن غذا در كنار آب دارند

  به دنبال گياهان و رستني‌هايي بگرديد كه معمولاً در كنار آب يافت مي‌شوند

  گياهان پنبه‌اي، چنار، بيد، گزنه، سدر و ... در كنار آب يافت مي‌شوند

  شما ممكن است براي رسيدن به آب مجبور به حفر گودال شويد

  اگر آب پيدا كرديد قبل از مصرف تصفيه كنيد

  مدفوع و لاشه حيوانات عمده‌ترين دلايل آلودگي آبها هستند

  جوشاندن آب مطمئن‌ترين راه تصفيه آب است

  در ارتفاعات پايين آب را 2 تا 5 دقيقه و در ارتفاعات بلند(3000 متر) حداقل 15 دقيقه بجوشانيد

  هيچ كدام از مواد شيميايي نمي‌تواند تمام ميكروب‌ها يا انگل‌هاي موجود در آب رابكشد

  قبل از تصفيه آب توسط مواد شيمايي از يك پارچه تميز بگذرانيد تا ذرات از آن جدا شوند

  براي تصفيه آب توسط قرص يد به ازاء هر ليتر آب 2 عدد قرص استفاده نموده و 20 دقيقه منتظر بمانيد

  براي تصفيه آب توسط قرص كلر به ازاء هر ليتر آب 5 عدد قرص استفاده نموده و 30 دقيقه منتظر بمانيد

  براي تصفيه آب توسط مايع سفيد‌كننده خانگي به ازاء هر ليتر آب 2 قطره ريخته و 30 دقيقه منتظر بمانيد

غذا:

  غذاي خشكانده‌شده، سبك‌تر از عذاي تازه است

  شيريني خشك، نان شيريني، كنسروتن‌ماهي، كنسرو مرغ، ژامبون، سوسيس، ميوه‌هاي خشكانده‌شده، گوشت‌ خشكانده‌شده، آجيل، حبوبات، مكمل‌هاي غذايي و ... براي خوردن مناسب هستند

  از هرچيزي كه ممكن است در داخل كوله له شود، تكه‌تكه شود يا خرد شود پرهيز كنيد

  قبل از سفر اطلاعاتي در مورد گياهان منطقه كسب كنيد

  همه ميوه‌هاي كاكتوس‌ها خوردني هستند

  هيچ اصول كلي براي شناسايي گياهان سمي وجود ندارد

  تنها توصيه اين است كه فقط در صورت وضعيت اورژانسي به فكر خوردن گياهان بيفتيد

  آب مايه زنده‌ماندن است، بدون غذا هم مي‌توانيد چند روز را بدون مشكل جدي سپري كنيد

  اگر به مشكل كم آبي برخورديد، غذا نخوريد، صحبت نكنيد و سيگار نكشيد

  اگر آبتان محدود بود پيشنهاد مي‌شود غذاهايتان را دور بريزيد

  از خوردن گياهان داراي عصاره شيري خودداري كنيد

  از خوردن حبوبات قرمز گياهان پرهيز كنيد

  در صورت امكان گياهان مشكوك را قبل از خوردن بجوشانيد

  گياهان پخته را قبل از خوردن در دهن مزه‌مزه كنيد تا مطمئن شويد خوردني است

پياده‌روي:

  يك فرد با شراط بدني عالي مي‌تواند بين 20 تا30 كيلومتر در روز طي كند.

  حداقل 10 دقيقه در هر ساعت به استراحت بپردازيد

 آهسته و يكنواخت حركت كنيد

  در بيابان‌هاي داغ بهتر است اول صبح و يا هنگام عصر به پياده‌روي بپردازيد

  ساده‌ترين و مطمئن‌ترين راه را انتخاب كنيد

  از روي موانع عبور نكنيد، آنها را دور بزنيد

  در تپه‌هاي پرشيب زيگزال حركت كنيد

  از داخل دره‌ها، گودال‌ها و آب‌راه‌ها حركت نكنيد

  از حركت در ارتفاع‌هاي بلند پرهيز كنيد

  3 متر فاصله را بين خود رعايت كنيد

  سرعت گروه را بر اساس ضعيف‌ترين فرد هماهنگ كنيد

  از صحبت كردن بي‌دليل خودداري كنيد

  از جريان‌هاي آب عبور نكنيد، آنها عميق‌تر و سريع‌تر از آن هستند كه به نظر مي‌رسند

استراحت:

  داخل غارها يا محل‌هايي كه مي‌تواند محل زندگي حيوانات باشد به هيچ‌ عنوان نرويد

  از اقامت يا استراحت در اطراف آب‌ها خودداري كنيد

  از استراحت در مكان‌هاي بسيار باز، ارتفاعات بلند و مكان‌هاي خيس و مرطوب پرهيز كنيد

  در زير درختان نشينيد، در محل گودي اطراف درخت بنشينيد

  در صورت امكان در سايه به استراحت پرداخته و كفش‌ها و جوراب خود را در‌آوريد

  براي نشستن از فوم استفاده كنيد

  جوراب خود را عوض كرده و جوراب قبلي را آويزان كنيد

  اگر سايه پيدا نكرديد و زمين براي نشستن خيلي گرم بود و نتوانستيد پاهاي خود را بلند كنيد،كفش خود را در نياوريد

  هنگام استراحت، پاهاي خود را 30 سانتيمتر بالاتر از زمين نگه‌داريد

  به هيچ‌ عنوان روي زمين نشينيد

گم‌‌شدن:

  اگر احساس كرديد كه گم شديد، خود را آزار ندهيد

  بنشينيد، اطراف خود را بررسي كنيد و به شناسايي موقعيت خود بپردازيد

  سعي كنيد به ياد آوريد از آخرين  زماني كه ميدانستيد كجا هستيد، چقدر سپري شده است

  بهترين راه اين است كه توقف‌ كنيد تا دوستان شما و يا تيم‌هاي نجات شما را پيدا كنند، مخصوصاً اگر آب و غذا و چيزي بعنوان سرپناه داشته باشيد

  وقتي تصميم به ماندن گرفتيد، ديگر حركت نكنيد

  از علامت‌هاي جهاني( مثل HELP, X, SOS) بعنوان نشانه درخواست كمك استفاده كنيد(روي زمين بكنيد يا با سنگ و كاغذ بصورت بزرگ درست كنيد تا از ارتفاع بالا توسط هواپيما يا هلي‌كوپتر قابل ديدن باشد)

  از سوت، شيپور و در صورت داشتن از تقنگ براي درخواست كمك استفاده كنيد

   بهترين نشانه آتش است. از آتش دودزا در روز و آتش روشن و نوراني در شب استفاده كنيد

  اگر تصميم به ماندن نگرفتيد، مكان خود را علامت‌گذاري كرده و يك ياد‌داشت بگذاريد

  رد‌پاهاي قبلي خود را دنبال كنيد تا شايد به يك جاي آشنا برسيد

  سعي نكنيد ميان‌بر بزنيد، چون ممكن است بيشتر گيج شويد

  اگر ممكن بود بالاي يك درخت يا تپه برويد تا طرح و نقشه مناسبي بريزيد

  وقتي به يك جاده برخورديد، همانجا بمانيد

رعد و برگ:

  قبل از مسافرت اطلاعاتي در مورد هواشناسي كسب كنيد

  اطلاعات خود را در مورد شناسايي ابر‌ها تكميل كنيد

  رعد و برق مي‌تواند در ته دره‌ها، در روي خط‌الراس‌ها و نزديك قله‌ها رخ دهد

  رعد و برق پس از اصابت پخش شده و در امتداد زمين‌هاي داراي كمترين مقاومت جريان مي‌يابد

  موقع رعد و برق از حركت در شيب‌هاي تند پرهيز كنيد

  اگر موقع رعد و برق در محل باز و در امتداد درختان هستيد بهترين راه نشستن بر روي يك سنگ(نه بالاتري سنگ آن ناحيه) و جمع كردن بدن روي آن است؛ سنگي را انتخاب كنيد كه از زمين جدا شده است

  چند نفري در داخل يك گودال كوچك، زير يك سنگ آويزان، يا داخل يك غار كوچك تجمع نكنيد

  بهترين حالت اين است كه تا حد ممكن روي پاهايتان دولاشدن شويد

حيوانات

  از تمام حيوانات، چه سمي و چه غير سمي احتياط كنيد

  به محدوده آنها احترام گذاشته  و با فاصله از ديدن آنها لذت ببريد

  در شب و موقع خواب تمام بدن‌خود را بپوشانيد

  به محل كندوي زنبورها نزديك نشويد

  در صورت نيش‌زدگي توسط زنبور نيشش را توسط ناخن يا انبرك خارج سازيد و از كرم بي‌حس‌كننده موضعي و آنتي‌هيستامين استفاده كنيد

  نيش انواع مار‌ها و عقرب‌ها مي‌تواند كشنده باشد

  به خاطر داشته باشيد كه نيش‌زدن وسيله دفاعي حيوانات هستند پس آنها را تحريك نكنيد

  همه حيوانات سمي ترسو و خجالتي هستند

  اكثر اوقات ترسيدن شما باعث تحريك آنها مي‌شود، اگر ناگاه احساس كرديد يك حيوان سمي روي بدن شما قرار دارد و يا راه مي‌رود به هيچ عنوان تكان نخوريد و بي‌حركت بمانيد

  در موقع حركت به محل قراردادن پاي خود دقت كنيد

  در مارگزيدگي از بريدن محل گزيدگي و مكيدن آن خودداري كنيد، مگر در مواقع اضطرار

  به فرد مارگزيده دارو و الكل ندهيد و از اسپري يا يخ استفاده نكنيد

  از بست شريان‌بند  بصورت سفت خودداري كنيد( 2 انگشت را بايد بتوان زير بند برد)

  منتظر نمانيد كه آيا علائم بيمار شدت مي‌يابد يا نه؟

  نيش بعضي از مامولك‌ها نيز سمي است

تجهيزات:

  وزن، اولين دشمن شماست

  وسايل خود را داخل كوله پشتي قرار دهيد، در داخل جيب‌هاي خود نگذاريدو يا از خود آويزان نكنيد، بويژه چيز‌هاي مثل تبر يا چاقو را كه موقع افتادن مي‌تواند صدمه‌آفرين باشد

  وسايل حياتي را بر حسب نياز برنامه خود انتخاب نماييد

  تجهيزات اساسي عبارتند از: آينه فلزي جهت علامت دادن، سوت، چاقوي جيبي، سنگ يا فلز چخماق، شمع كوچك، مداد كوچك، قطب‌نماي مغناطيسي، كبريت ضد‌آب‌شده، نخ‌دندان(100متر) و قمقمه‌ يك ليتري.

  وسايلي كه اگر دوست داشتيد برداريد: بادكنك‌هاي رنگي، باند كمك‌ اوليه، قرص يد، فنجان، جعبه كبريت ضد‌آب شده،  دستمال گلدار و نقشه منطقه

 وسايلي كه مي‌توانند مفيد باشند: تور نازك با رنگ روشن(1 مترمربع)، شيريني خشك، فويل آلمينيومي، قلاب كوچك ماهيگيري، نمك، انبرك، تيغ ريش‌تراشي، ظرف آب پلاستيكي بعنوان قمقمه، پانچو يا نايلون، سوزن با سوراخ‌بزرگ، نخ پينه‌دوزي كتان(100 متر)، ريسمان(سيم تله)، شانه، كيت مارگزيدگي، صابون كوچك، اره چوب، وسيله تيزكننده چاقو وكتابچه راهنماي نجات‌يافتن. 

                                                                                                                      هايكر ماجراجو  

روشهای یافتن آب در کویر

آب کافی مهمترین همراه شما در کویر است حتی در شرایطی که تشنگی خیلی شدید نیست می تواند باعث کند شدن فعالیت مغزی شما گردد , بنا بر این اولین قدم در شرایط بحرانی برنامه ریزی برای تهیه آب می باشد حتی در شرایطی که شما مطمین هستید نیاز مبرمی به آب ندارید . اگر آب در دسترس دارید در نوشیدن آب صرفه جویی نکنید زیرا نرسیدن آب کافی به بدن می تواند باعث گیجی , کند شدن ذهن و غلظت خون گردد همچنین کم آبی بدن می تواند باعث افزایش ترس و  سرد شدن بدن گردد پس در شرایط بحران هرچند که آب کافی در اختیار نداشته باشید در مصرف آب صرفه جویی نکنید

یک انسان معمولی می تواند برای مدت معینی بدون آب به زندگی ادامه دهد  . مهمترین عامل از پای در امادن انسان آب نیست بلکه روحیه فرد و عوامل روانی می باشد . مدت زمان زنده ماندن بستگی مستقیم به دمای محیط و میزان تعرق دارد از این روی در شرایط بحران هرگز در زمان تابش خورشید حرکت نکنید و به استراحت بپردازید , زمانی که تابش خورشید به حد اقل میرسد بهترین زمان برای فعالیت است . برای مثال در مناطق کویری ایران در تابستان و در دمای 49 درجه و بدون مصرف آب حد اکثر زمانی که یک فرد زنده می ماند چیزی در حدود 2 الی 3 ساعت می باشد . در صورتیکه همین فرد در زمان تابش در زیر سایه استراحت کند و در شب به ادامه مسیر بپردازد در حدود 5/2 روز می تواند بدون مصرف آب به زندگی ادامه دهد . نکته حایز احمیت دیگر این است که برای هر روز زنده ماندن در دمای 49 درجه (با احتساب استراحت در روز و حرکت در شب ) به مقدار 2 لیتر آب نیاز است .

در شرایط بحران نکات زیر را در هنگام مصرف آب رعایت کنید :

در هنگامی که تشنه هستید آب بنوشید , آب را قورت ندهید بلکه آن را در دهان مزه مزه کنید و به آرامی بنوشید , از فعالیتهای غیر ضروری پرهیز کنید و پناهگاهی برای در امان ماندن از تابش خورشید بیابید, در صورتی که هیچ سایه ای نیافتید بدن خود را در شنها  دفن کنید و تکه پارچاه ای بر روی سر خود بکشید تا از تابش مستقیم در امان بمانید , هرگز در گرما لباسهای خود را در نیاورید این کار باعث شدت تعرق شما خواهد شد هرچند که احساس گرمای کمتری کنید,  حتی صورت خود را نیز بپوشانید, در هنگامی که آب محدود در اختیار دارید مصرف غذا و نمک را کاهش دهید و در هنگامی که هیچ آبی در اختیار ندارید به هیچ عنوان غذا نخورید . بدن شما قادر است تا 10 روز بدون مصرف غذا در شرایط سخت به زندگی ادامه دهد .

برای خنک کردن آبی که همراه دارید پارچه ای نمناک بدور ظرف حاوی آب بپیچید به گونه ای که کاملا آن را بپوشاند , رطوبت پارچه در هنگام تبخیر حرارت آب درون ظرف را می گیرد و دمای آب را کاهش می دهد . این روشی بوده است که گذشتگان برای خنک نگاه داشتن آب از آن استفاده می کرده اند . پس از خشک شدن پارچه مجددا آن را مرطوب کنید . برای مرطوب نگهداشتن پارچه می توانید از آب شور باتلاقها استفاده کنید .

روشهای تهیه آب :

یکی از راحتترین راههای تهیه آب تعقیب رد پای جانوران است , مطمین باشید اگر در منطقه ای که شما هستید رد پای جانوران هست قطعا آب هم هست , شترها و اکثر جانوران در هنگام غروب آفتاب به سمت آب می روند.

روش دیگر تهیه آب این است که گودالی به ارتفاع 40 سانتی متر در زمین حفر کنید ( این روش در شنهای روان چندان کار ساز نیست ) در ته گودال لیوان و یا کاسه ای قرار دهید سپس روی گدال را با 1 تکه پلاستیک کاملا بپوشانید و دور تا دور گدال را با سنگ ریزه بپوشانید سپس یک سنگ بسیار کوچک در وسط پلاستیک قرار دهید به گونه ای که سنگ ریزه دقیقا از دید بالا در وسط لیوان قرار داشته باشد . از این طریق در اثر تابش و گرما , خاک رطوبت خود را از دست می دهد و بخار آب حاصل در برخورد با پلاستیک به شکل قطرات ریز درون لیوان می چکد . در این روش می توانید در هر 6 ساعت نصف لیوان آب تهیه کنید .

روش دیگر تهیه آب استفاده از گیاهان کویری است . این گیاهان معمولا ریشه و ساقه پر آبی دارند .

در فاصله تپه های شنی و بوته زارها نیز می توانید آب بیابید . در درایاچه های نمک معمولا در 50 سانتی متری به آب نمک می رسید . می توانید با جوشاندن وسپس سرد کردن بخار آب به آب دست یابید.در صورتی که هیچ روشی کار ساز نبود و تشنگی به شدت بر شما غالب گشته بود تکه ای از ریگ بیابان را در زیر زبان خود قرار دهید این روش باعث می شود بزاق های دهان شما ترشح شوند و از میزان تشنگی شما کاسته شود .در کویر همیشه مقداری شکر همراه داشته باشید . اضافه کردن شکر به آبهای تلخ کویر مزه آب را عوض می کند و شرب آن را راحتتر مینماید .فراموش نکنید آبی را که در کویر بدست می آورید هرگز بدون جوشاندن و یا قرصهای تصفیه آب مصرف نکنید همچنین برای یافتن آب خود را خیلی خسته نکنید زیرا به آب بدن و توان خود نیاز دارید . قبل از عزیمت به مناطق کویری نقشه های دقیق منطقه را تهیه کنید . قبل از عزیمت از کسانی که به منطقه آشنایی دارند موقعیت چشمه ها و قنوات را جویا شوید و بر روی نقشه علامت گذاری کنید . دوستان و نزدیکان خود را از سفر خود آگاه کنید .