فراتا (FERRATA) چیست ؟

مترجمین : احسان صفابخش و ندا نصیری

معنی واژه ایتالیایی فراتا مسیر های آهنکوب ( آهنی ) است. مسیری است در دل کوه که با کابل های ثابت ، میله ها  ، نردبانها و پل های معلق مجهز شده است. و صعود کننده در تمامی مسیر صعود به وسلیه کابلهای ثابت دائمی در حمایت است .

به دلیل اینکه فراتا باید در دل کوه ساخته شود فقط در بعضی از کشورها مورد استفاده قرار گرفته است مانند: ایتالیا ، استرالیا ، سوئیس ، اسپانیا و تعداد کمی در آمریکا و کانادا .

اولین فراتاها در کوه دولومیت ایتالیا در طول جنگ جهانی اول  برای انتقال سربازان و تجهیزاتشان ساخته شد. امروزه مسیرهای طولانی تر و سختری ساخته و گشوده شده است. در کنار برخی از مسیرهای فراتا پناهگاه های موقت سربازان قابل مشاهده است که البته مسیرها بازسازی شده اند. کابلهای فولادی جایگزین طنابها و نردبانهای آهنی و میله ها ( پله های فلزی ثابت داخل صخره ) جای نردبان های چوبی و سست را گرفتند.

مسیرهای فراتا معمولاً از نظر دشواری صعود درجه بندی می شوند برای مثال :

مسیرهای فراتا در دولومیت به 5 دسته درجه بندی شده که مسیر درجه یک کمی بیشتر از یک پیاده روی و درجه 5 آن نیاز به مهارتهای کوهنوردی دارد .

دلایل ساخت فراتا :

صعود از فراتا نیاز به قدرت بدنی بالا و مهارت زیاد کوهنوردی ندارد و صعود کننده ها از سن 8 تا 80 سال می تواند باشند.

شباهت فراتا با صخره نوردی سنتی :

در هر دو روش کوهنورد احساس بودن در بالاترین نقطه از زمین، جایی که تنها عقاب ها در آن پرواز می کنند را دارد و همچنین در هر دو روش از تونیک های استاندارد کوهنوردی و کلاه ایمنی استفاده می کنند .

اما تفاوتها :

در صعود از فراتا صعود کننده به طناب حمایت چی متصل نیست و عمل حمایت با یک تسمه که به بدن متصل است و کارابینی که به داخل طناب ( کابل ) انداخته شده است انجام می شود. در مسیر صعود : استفاده از طناب ، تسمه و طنابچه برای اتصال شخص به کابل ممنوع می باشد و فقط از سیستم های جذب انرژی دینامیک از نوع Zyper  که دو سر آن داراي کارابین است و کارابین ها داخل کابل ثابت انداخته می شود استفاده می گردد.

تفاوت دیگر این است که نیازی به خرید وسایل و تجهیزات فنی گران ندارد .

 با اینکه مسیر فراتا ایمن طراحی شده است اما همیشه امکان حادثه و سقوط دارد. ولی اگر روشهای ایمنی به درستی اجرا شده باشد بسیاری از خطرها کاهش می یابد .

تجهیزات فراتا :

1-    تونیک کوهنوردی

2-    کلاه ایمنی

3-    تسمه ( طناب ) فراتا یا سیستم های جذب انرژی دینامیک .

در این وسیله دونوع وسیله ترمز وجود دارد :

1-    صفحه فلزی که از وسط آن طناب می گذرد و مقاومت بالایی دارد  و باعث می شود در سقوط، صعود کننده تا انتهای مسیر در خود حمایت باشد .

2-    به کارگیری ابزوربر که در هنگام سقوط به صورت کنترلی پاره شده و باعث پایین آمدن آهسته و تدریجی می شود که این روش هم امتحان شده است .

4-    کارابین :

   کارابین وسیله مخصوصی است که برای فراتا ساخته شده است و کمی از کارابین های معمولی بزرگتر است و مکانیزیم قفل شونده ای دارد که با یک دست می تواند باز شود .

 نکته بسیار مهم این است که این وسایل برای یکبار سقوط ساخته شده اند .

 تسمه ( طناب )  فراتا :

1.      ZYPER-Y

2.      SCORPIO

قسمتهای مختلف ZYPER-Y:

1.       نخ ریسمان ( رشته ) .

1.       String

2.       تسمه نوارهای Y شکل .

2.       Y Shaped Webbing Lanyard

3.       نگهدارنده حمایت .

3.       Stitghing Protection

4.       کوک. ابزوربر

4.       Stitching

5.       فلز جاذب انرژی .

5.       Metal Energy Absorber

6.       حلفه اتصال .

6.       Linking Loop

7.       طناب ترمز .

7.       Barking Rope

8.       قلاب پلاستکی

8.       Plastic Hooks

9.       گیره پلاستیکی .

9.       Plastic Clip

 

مواد اصلی که در ساخت ZYPER-Y  استفاده می شود : آلیاژ آلومینیومی برای فلز جاذب انرژی است و نایلون برای نوار مخصوص طناب متحرک .

قبل از هر استفاده شرایط نوار و طناب و کوک باید چک شود و اگر سقوط کردیم دیگر قابل استفاده نیست.

نحوه متصل شدن به تونیک :

حلقه اتصال با گره Lark´s foot knot  به تونیک متصل می شود و طناب ترمز به نزدیک ترین حلقه تونیک متصل می شود که بهتر است سمت چپ باشد. و کارابین ها متصل می شوند به دو سر تسمه که آنها را در کابل ثابت برای حمایت قرار می دهیم و وقتی به پیچ های ثابت رسیدیم کارابین را به آن طرف پیچ انتقال می دهیم و بعد کارابین دوم . دقت شود هیچگاه هر دو کارابین را با هم از کابل ثابت خارج نمی کنیم، باید همیشه در حمایت باشیم .

قسمت های مختلف SCORPIO  :

1.       نخ ریسمان ( رشته ).

1.       String

2.       تسمه (ساق های) بلند.

2.       Long  Legs

3.       تسمه ( ساق های ) کوتاه .

3.       Short Legs

4.       روکش( غلاف ) حمایتی .

4.       Protective  Sleeve

5.       شکاف ( بریدن ) جاذب انرژی .

5.       Ripstitch Energy Absorber

6.       حلقه اتصال .

6.       Attachment Loop

 

در ابتدا به سه سر نخ های ریسمان کارابین ها را متصل می کنیم . که از تسمه های بلند برای متصل شدن به کابل ثابت استفاده می شود و از تسمه کوتاه برای استراحت استفاده می شود که معمولاً به پله های آهنی متصل می شود .

حلقه اتصال به وسیله گره Girth به تونیک متصل می شود .