چگونه محل افتادن شهاب را تعيين کنيم؟

   يک آذر گوي نوراني را در محدوده اي به شعاع 300 کيلومتر به وضوح مي توان ديد. اگر آذرگوي در اوايل شب ظاهر شود، هزاران نفر آن را مي بينند، اما قضاوتهاي اوليه درباره مسير و مکان سقوط شهابسنگ معمولا نادرست است. همه فکر مي کنند شهاب درست از بالاي سر آنها گذشته است و درجايي نزديک آنها سقوط کرده است. بعضي ها هم چنان محو تماشاي اين منظره مي شوند که زمان و مکان از يادشان مي رود. اما تعيين مکان سقوط شهابسنگ کار ساده اي نيست. وقتي که ما شهاب را براي چند لحظه در آسمان مي بينيم، دهها کيلومتر ارتفاع دارد. چشم هم به خاطر ارتفاع زياد شهاب، در جهت گيري آن دچار خطا مي شود. جالب اينجاست که بعضي از خلبانها با ديدن شهاب مانور مي دهند تا با آن برخورد نکنند. اما واقعيت اين است که شهاب از هواپيما هم 20 تا 120 کيلومتر فاصله دارد. محاسبات نشان مي دهد که آذرگوي نخست در ارتفاع 120 کيلومتري ظاهر مي شود. براي مقايسه بهتر است بدانيد سقف پرواز بلند پرواز ترين جت ها 18- 20 کيلومتر است. ولي وقتي شهاب به ارتقاع 20 کيلومتري مي رسد ديگر ديده نمي شود. در چنين ارتفاعي هوا متراکم است و غلظت آن سرعت شهاب را کم مي کند و وقتي سرعت شهابواره کم شد ديگر نوري توليد نمي کند.
شهابواره هايي که تا ارتفاع 17-18 کيلومتري زمين مي رسند مطمئنا" با سطح زمين برخورد مي کنند. از اين فاصله بين 3 تا 4 دقيقه طول مي کشد تا شهابسنگ به زمين برسد. در طي اين مدت شهاب نوراني نيست و ديده نمي شود. از سوي ديگر مسير سقوط آن نيز ممکن است چنان باشد که در اين مدت دهها کيلومتر طي کند و در حايي دور به زمين بيفتد. تعيين دقيق محل سقوط شهابسنگ در گرو تعداد ناظران و ميزان آگاهي آنهاست. هر چه اطلاعات ناظران دقيق تر باشد، احتمال يافتن شهاب سنگ بيشتر است پس موقعي که شهابي پر نور در آسمان ديديد اين اطلاعات را به سرعت ياداشت کنيد:

1.شهاب در چه موقعي ظاهر شد؟ اگر توانستيد حتي ثانيه را نيز ثبت کنيد.

2.شهاب را در چه مکاني ديديد؟ طول و عرض جغرافيايي را پيدا کرده و ياداشت کنيد.

3. در چه حالتي بوديد که شهاب را ديديد؟ آيا راه مي رفتيد؟ ايستاده بوديد؟ و يا در حال رانندگي بوديد؟
4. شهاب را در کجاي آسمان ديديد؟ اگر صورتهاي فلکي را مي شناسيد مي توانيد سريعا" بگوييئ که شهاب در کدام صورت فلکي ظاهر شد و تا کجا پيش رفت. ممکن است هوا صاف نباشد و صورت فلکي ها را نبينيد. در اين صورت سمت و ارتفاع شهاب را به سرعت پيدا کنيد. ارتفاع افق صفر درجه و ارتفاع سمت و الرأس 90 درجه است. زاويع سمت الرأس شمال صفر درجه، مشرق 90 درجه، جنوب 180 درجه و مغرب 270 درجه است.

5. روشنايي شهاب را حدس بزنيد. زهره در نورانيترين حالت از قدر 4- است. روشنايي هلال ماه سه روزه از قدر 7-، ماه تربيع اول از قدر 10- و ماه بدر 5/12- است.

6 مدت دوام شهاب چقدر بود؟ چند ثانيه طول کشيد؟ در پاسخگويي به آن دقت کنيد چون ممکن است محو تماشاي شهاب شويد و وظيفه تان را به عنوان منجم آماتور فراموش کنيد.

7. ظاهر شهاب چگونه بود؟ چه شکلي داشت؟ آيا تکه تکه شد؟ به چه رنگي ديده مي شود؟
8. آيا صداي لرزش يا برخورد شنيديد؟ بعضي وقتها شهابها هوا را به لرزش در مي آورند چنان بزرگند که هنگاه برخورد با زمين صداي بمي توليد مي کنند. پس از چند ثانيه صداي برخورد را شنيديد؟
کافي است 3 نقر در مکانهاي مختلف اين اطلاعات را به دقت ياداشت کنند در اين صورت منطقه سقوط شهاب بااحتمال بسيار زياد مشخص مي شود.

از روي سمت و ارتفاعي که سه ناظر گزارش مي دهند، مسير تقريبي را مي توان مشخص کرد. با مساحبه اينکه شهاب چند درجه از کره آسمان را در چند ثانيه پيموده است، سرعت تقريبي بدست مي آيد. با دانست جهت گيري حرکت شهاب نسبت به افق مي توان حدس زد شهاب با فلان سرعت، پس از پيمودن چند کيلومتر به زمين برخورد مي کند. البته براي محاسبه دقيق بايد دانش بيشتري در مکانيک و نجوم کروي داشته باشيد.