مصطفی اعلم مترجم كتاب راهنمايی نوين اسكی متذكر می شود كه در برخی از دهات کردستان اهالی در فصل زمستان برای شكار و رفتن از دهی به ده ديگر از تخته های باريك و درازی استفاده می كردند كه هنوز هم در بين ساكنان اين نواحی رواج دارد . سرهنگ يحيايی رئيس اسبق فدراسيون اسكی و كوهنوردی ايران...

تاریخچه اسکی در ایران:

 

گزنفون مورخ معروف به تخته هايی اشاره می كنند كه كف آنها را از روكشی از پوست حيوانات كشيده بودند و ساكنان قفقاز در2000 سال پيش از مسيح برای عبور از روی برف به پای خود می بستند . زبانشناسان اصل كلمه اسكی را مربوط به زبان آريايی می دانند و همانطور كه پيش از اين هم اشاره كرديم بسياری از مورخان نيز معتقدند كه اسكی از شرق به غرب و به ممالك اسكانديناوی رفته است .

 

مصطفی اعلم مترجم كتاب راهنمايی نوين اسكی متذكر می شود كه در برخی از دهات کردستان اهالی  در فصل زمستان برای شكار و رفتن از دهی به ده ديگر از تخته های باريك و درازی استفاده می كردند كه هنوز هم در بين ساكنان اين نواحی رواج دارد . سرهنگ يحيايی رئيس اسبق فدراسيون اسكی و كوهنوردی ايران هم به خاطر می آورد كه در سفر تجسسی خود در كوههای پر برف لرستان راهنمايی داشته اند كه دارای نوعی راكت برفی بوده و بر زبان محلی به آن ((درگ )) می گفته اند و شكارچيان بومی آن مناطق آن را از شاخ گاو و يا شاخ شكار می ساختند . ((درگ )) يا راكت برفی كه كوه نشينان بختياری به ابتكار خود از شاخ گاو می ساختند از سوراخ هايی كه روی پل های افقی ديده می شود در سيمان يا چرم رد می كنند و كفش خود را به آن محكم می كنند .
امير تيمور گور كانی در خاطرات خود موسوم به منم تيمور جهانگشاه تعريف می كند كه وقتی شهر فيروزكوه پايتخت كشور (غور) که منطقه کوهستانی واقع در جنوب غزنين می باشد، اقامت داشته، قاصدی وارد فيروزكوه شد به وی گفتند كه آن مرد هنگام ورود به شهر كفش هايی بزرگ از تخته به پا داشته و با آن وسيله بر روی برف حرکت می کند . اميرتيمور آن گفته را باور نمی كند تا اين كه خود آن مرد را می بيند . امير تيمور در وصف قاصد چنين می نويسد : قاصد مردی بود از سكنه كوه نشين غور و قامتی بلند و چهره ای سياه داشت . هنگامی كه من او را ديدم كفش های بزرگ خود ر ابه دست گرفته بود آن كفش ها دو تخته مسطح به شمار می آمد و آن مرد تخته ها را به پای می بست تا اين كه در برف فرو نرود . در بعضی نقاط روی برف می لغزيد و من تا آن موقع آن گونه كفش نديده بودم ولی  اموال كلزدی پادشاه غور گفت كه سكنه كوه نشنين غور در فصل زمستان كه برف راهپيمايی را مشكل می كند ، با آن كفش از برف می گذرند . ليكن علی رغم اين نمونه های تاريخی اسكی به سبك ورزشی در اواسط دهه 1310 شمسی يعنی تقريباً 80 تا 85 سال پيش ، از برگزاری نخستين مسابقه اسكی در جهان از اروپا وارد ايران شدند.

2 گروه به رواج اسکی در ایران کمک کردند: گروه اول مهندسین آلمانی و سویسی بودند که برای احداث خط راه آهن سراسری و معادن ذغال سنگ به ایران آمدند و با مشاهده کوههای پربرف ایران به اسکی در ایران پرداختند.

مرحوم سرهنگ حسن فاضل: درسال 1310 با دوستان آلمانی و همسایگان سوئیسی به منطقه حاجی آباد رفته . در روزهای اول تماشاچی بودم ولی در روزهای بعدی اسکی از غربال درست کرده بودم همانند مردان لاپونی در قرن 16 و به اسکی می پرداختم. دوستان خارجی مرا اسکی باز غربالی صدا می کردند.در آن سال بهمن در حاجی آباد باعث مرگ 3 آلمانی شد و رضا شاه اسکی در آن منطقه را ممنوع کرد . چون امکاناتی وجود نداشت.
مرحوم بابا جان علی ساوه شمشکی خاطراتش را با آلمانیهای مقیم شمشک و معادن ذغال سنگ منطقه اینچنین تعریف می کند:مهندس آلمانی ، رئیس موتور خانه معدن ذغال سنگ در روزهای تعطیل چوبهای بلند به پا می بست و برروی برف سر می خورد . گاهی از روی یک گودال عمیق می پرید. من و چند نفر از بچه های شمشک علاقه مند شدیم. تخته های را با بوم غلطان بصورت چوبهای او درست کردیم وبرای خودمان اسکی ساختیم و مشغول شدیم. پس از مدتی بعضی از بچه ها چنان ماهر شدند که از روی گودال می پریدند(صدر الله ساوجی یکی از آنها بود)
گروه دومی که باعث رواج اسکی در ایران شدند ، محصلینی بودند که در خارج ایران تحصیل می کردند و در پیست های فرانسه و سوئیس اسکی می کردند و پس از مراجعت به ایران به رواج این ورزش کمک کردند.

مرحوم عبادالله بصیر که از بنیانگذاران ورزش شمشیر بازی در ایران بود در دوران تحصیلش در فرانسه با ورزش اسکی و ساخت وسایل اسکی آشنا می شود. ایشان می فرماید:در سال 1316 به ایران بازگشتم و به کارخانه نجاری صدری در لاله زار جنوبی رفتم و ساخت اسکی را به آنها یاد دادم.

اولین کارگاه اسکی سازی بصورت انبوه در خیابان شمالی دادگستری بنام اتحاد متعلق به مرحوم حاج عبدالله بود که از سال 1320 اسکی می ساخت که به علت کیفیت نا مناسب در برابر اسکی های خارجی تعطیل شد. در سال 1328 به همت و علاقه مندی سرگرد یحیایی کارخانه کوچکی با هزینه ارتش در لشگرک دایر شد. با آزمایشات معلوم شد که اگر از چوب شمشاد و بلوط اسکی ساخته شود نتیجه رضایت بخش خواهد بود و به ارتش پیشنهاد کرد یک متخصص از فرانسه  یا سوئیس بطور موقت استخدام کنند و حتی با شرکت های خارجی رقابت کنند. در آن زمان کارخانه های معروف روسیگنال ، دینامیک، فیشر و نیسل نیز در حد یک کارگاه بودند. ولی این پیشنهاد مورد موافقت قرار نگرفت. لیکن جوانان و علاقه مندان اسکی هر کدام به تدبیر و مهارت خود اسکی می ساختند.
بالاخره در سال1331 رئیس فدراسیون کوهنوردی و اسکی وقت (سرهنگ یحیایی) وسایل اسکی را وارد کشور بردند. در آن زمان با مبلغ 500 تومان تمامی وسایل اسکی و پوشاک اسکی قابل خریداری بود.
در آن زمان ازدحام اسکی بازان ، لوژسواران و تماشاچیان در پیست بسیار بالا بود که باعث بروز حوادثی نیز می شد.
روزنامه کیهان 26 بهمن 1325: (( دیروز عده زیادی برای ورزش اسکی رفته بودند.لکن بواسطه ناهموار بودن زمین و برف 78 نفر مجروح شدند که بوسیله  درمانگاه سیار وزارت بهداری پانسمان شدند . 20 نفر مصدومین سطحی ، 8 نفر شکستگی دست و پا، 2 نفر پارگی شریان دست و پا و 48 نفر زخمهای مختلف)).
تولد فدراسیون اسکی
 در سال 1325 با تاسیس کمیته ملی المپیک تشکیل فدراسیون های ورزشی آغاز شد. در این سال 15 فدراسیون ورزشی از جمله فدراسیون اسکی تاسیس شد و پس از 10 سال فعالیت عضو FIS (فدراسیون جهانی اسکی ) شد .
تاریخچه پیستهای اسکی در ایران
      اولین محل اسکی تپه های تلو بود و بعد از آن منطقه حاجی آباد پشت خط الراس قله توچال بطرف اوشان محل اسکی شد . اولین دستگاه بالابر در 29 دیماه در سال 1329 در پیست اسکی تلو نصب شد و پس از 3 سال به علت کم برفی منطقه تلو  دستگاه بالابر به منطقه آبعلی منتقل شد . در سال 1331 خلیل عباسی و حسین آهنگران یک دستگاه تل اسکی به طول 370 متر که با موتور جیپ کار می کرد برای پیست آبعلی ساختند. در سال 1336 محمود بیگلو یک دستگاه تله اسکی چکشی ساخت و در پیست مبتدی آبعلی موسوم به خرس سفید نصب شد . در پیست شمشک که فعالیت اسکی از سال1327 شروع شده بود نخستین تله اسکی در سال 1337 به طول 250 متر که به صورت 3 پایه ای بود نصب شد.

نخستین تله سیژ در سال1342 توسط گالتون کاتیار (اولین مربی اتریشی ایران) از شرکت Poma  خریداری شد و در شمشک نصب شد که طول آن 500 متر می رسید .
پیست اسکی دیزین در سال 1344 شروع به ساخت شد و در سال 1348 تله کابین اول (هتل به شاله وسط) احداث شد و بعد از آن تله اسکی شاله و تله سیژ شاله تا قله شروع به کار کرد و به مرور زمان تله کابین قله و تله های پیست های دره و گوزنی شروع به کار کرد. بعد از چندین سال تله سیژ دره تبدیل به تله کابین شد.(شکل دیزین قبل از ساخت تله کابین1970)
پیست اسکی توچال در سال 1353 آغاز به کار کرد که خط تله کابین اسکی بازان را تا ایستگاه 5 به ارتفاع 2700 متر و ایستگاه 7 به ارتفاع 3850 متر انتقال می داد.
پیست اسکی دربندسر در سال1357 به کمک و همت مربیان اسکی و اهالی شمشک و دربندسر بنام پاپا آغاز به کار کرد که در حین احداث پیست پدر علیداد ساوجی بنام مرحوم اسمعیل ساوجی از مربیان و قهرمانان سابق ، از پایه بالابر به پایین سقوط کرده و جان می بازد.
نوشته : رضا گلباز

منبع:http://damavandclub.com